Cn. Hồ Ngọc Phương Chi / Khoa Dược-Cận Lâm Sàng

Thiếu máu là tình trạng khá phổ biến, xuất hiện ở nhiều lứa tuổi và giới tính. Trong đó, phụ nữ thường gặp những tình trạng mất máu mãn tính như cường kinh, rong kinh, đặc biệt là những người ít chú ý đến khám sức khoẻ định kỳ. Phụ nữ mang thai là đối tượng có nguy cơ cao của tình trạng thiếu máu. Vì khi có thai, phụ nữ cần lượng dinh dưỡng lớn để phát triển cơ thể mẹ và thai nhi. Trong các nguyên nhân thiếu máu ở phụ nữ mang thai, nguyên nhân thường gặp là thiếu máu thiếu sắt.Đáng chú ý, đã có những trường hợp bị thiếu máu nặng phải nhập viện.

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu máu xảy ra khi:

Nguyên nhân thiếu máu thiếu sắt ở phụ nữ mang thai chủ yếu là do chế độ ăn uống hàng ngày không cung cấp đủ nhu cầu khuyến nghị. Một điều tra của Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM cho thấy, lượng sắt và axit folic trong khẩu phần ăn của phụ nữ mang thai chỉ đạt khoảng 40% so với nhu cầu khuyến nghị.

Phụ nữ bị suy dinh dưỡng trước khi mang thai cũng dễ bị thiếu máu thiếu sắt khi mang thai. Hoặc tình trạng ốm nghén, mệt mỏi trong thai kỳ cũng dẫn đến tình trạng thiếu máu.

Ngoài ra, phụ nữ có các yếu tố sau sẽ tăng nguy cơ bị thiếu máu thiếu sắt khi mang thai, bao gồm:

• Khoảng cách giữa hai lần mang thai quá gần nhau.
• Mang đa thai.
• Nôn mửa thường xuyên do ốm nghén.
• Không bổ sung đủ liều lượng sắt cần thiết khi mang thai.
• Có tiền sử cường kinh (chu kỳ kinh nguyệt có máu kinh ra nhiều hơn bình thường) trước khi mang thai.

Dấu hiệu thiếu sắt ở bà bầu

Các triệu chứng của thiếu máu do thiếu sắt khi mang thai gồm có:

• Mệt mỏi.
• Yếu người.
• Chóng mặt hoặc choáng váng.
• Đau đầu.
• Da nhợt nhạt hoặc vàng.
• Hụt hơi.

Trường hợp thiếu máu trầm trọng có thể xuất hiện các triệu chứng như:

• Nhịp tim nhanh.
• Huyết áp thấp.
• Khó tập trung.
• Có tiền sử thiếu máu trước khi mang thai.

Thiếu máu do thiếu sắt khi mang thai là hiện tượng cơ thể mẹ không đủ sắt làm nguyên liệu sản xuất tế bào hồng cầu

 Biến chứng bà bầu có thể gặp phải khi thiếu sắt

Thiếu máu thiếu sắt ở phụ nữ mang thai nếu không được phát hiện sớm và can thiệp điều chỉnh kịp thời có thể gây ra những kết cục xấu cho cả mẹ và thai nhi. Cụ thể như sau:

• Đối với mẹ: Phụ nữ mang thai bị thiếu máu do thiếu sắt dễ bị sảy thai, nhau tiền đạo, nhau bong non, đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, ối vỡ sớm, băng huyết sau sinh, nhiễm trùng hậu sản. Trong đó, băng huyết sau sinh cực kỳ nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng người mẹ.
• Đối với thai nhi: Trẻ sơ sinh sinh ra từ mẹ bị thiếu máu thiếu sắt khi mang thai rất dễ bị thiếu máu, nhẹ cân, suy thai, sinh non tháng, tăng nguy cơ mắc các bệnh sơ sinh hơn so với các trẻ có mẹ bình thường. Trẻ sơ sinh bị thiếu máu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển trí não. Nguyên do bởi sự thiếu hụt sắt từ sớm sẽ tác động tiêu cực đến các tế bào oligodendrocyte, làm thay đổi quá trình myelin hóa, từ đó gây ảnh hưởng đến sự dẫn truyền thần kinh.

Cách phòng ngừa thiếu sắt ở bà bầu

Để phòng ngừa tình trạng thiếu máu do thiếu sắt ở bà bầu, giải pháp tối ưu nhất là kết hợp chế độ ăn uống khoa học từ các loại thực phẩm giàu chất sắt với chế phẩm sắt bổ sung từ đường uống.

Thực phẩm là nguồn cung cấp chất sắt phong phú và dồi dào cho phụ nữ mang thai. Sắt có nhiều trong các loại thực phẩm hàng ngày như thịt, cá, trứng, gan, rau xanh, đậu đỗ. Trong đó, sắt có nguồn gốc động vật hấp thu tốt hơn so với sắt có nguồn gốc thực vật.

Kết hợp sử dụng thêm các thực phẩm lên men cùng bữa ăn hoặc các loại trái cây giàu vitamin C sau bữa ăn sẽ giúp hấp thu sắt tốt hơn.

Bên cạnh bổ sung chất sắt, để quá trình tạo máu tốt hơn, phụ nữ mang thai nên bổ sung thêm folate và axit folic là rau lá xanh, mầm lúa mì, các loại hạt, các loại trái cây đặc biệt là cam, dâu tây, dưa hấu, lê…

• Bổ sung các loại thịt đỏ (thịt bò, thịt trâu…), hải sản, thịt gia cầm, trứng; rau có màu xanh đậm, hạt ngũ cốc
• Hạn chế sử dụng đồ uống có chất kích thích: trà, cà phê
• Tăng cường ăn hoa quả, trái cây chứa nhiều vitamin C

Tuy nhiên, chế độ ăn uống hàng ngày khó đáp ứng đủ nhu cầu sắt khuyến nghị, do đó WHO khuyến cáo phụ nữ mang thai cần uống bổ sung sắt hàng ngày, đều đặn từ khi phát hiện mang thai đến sau khi sinh 1 tháng.

Thuốc bổ sung sắt có 2 dạng là sắt vô cơ và sắt hữu cơ, trong đó sắt hữu cơ dễ hấp thu và ít gây táo bón hơn so với sắt vô cơ. Trên thị trường thuốc sắt được bào chế dưới 2 dạng là sắt nước và sắt viên. Mỗi loại có ưu, nhược điểm khác nhau.

Các anh chị cần tư vấn hoặc giải đáp thắc mắc hãy liên hệ số điện thoại chăm sóc khách hàng: 0815.998.008 (Zalo) hoặc đến trực tiếp giờ hành chính từ thứ 2 đến thứ 6.

Địa chỉ: Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản Khánh Hòa, số 36 Yết Kiêu - Nha Trang - Khánh Hòa.